Mentaal en fysiek bewustzijn

Gerelateerde afbeelding

Persoonlijk ben ik vaak blij dat de oorlog op mijn pad is gekomen. Ik realiseer me nu hoe kleinzielig het leven eigenlijk is. Ik denk dat de oorlog iedereen een kans heeft gegeven om bij wijze van spreken ‘buiten zichzelf te treden’ [“.]Ik voor mij kan in elk geval zeggen dat ik nooit in mijn leven zo’n woeste vreugde heb gevoeld als bij het inzetten van een groot offensief, zoals bijvoorbeeld dat van afgelopen april. De opwinding van pakweg het laatste halve uur daarvoor is met niets te vergelijken.9
De journalist Mark Bowden vertelt in zijn bestseller Black Hawk Down in vergelijkbare termen over de kantoorruimte huren nijmegen strijdervaringen van de Amerikaanse soldaat Shawn Nelson in het Mogadishu van i993:
Het was moeilijk te omschrijven hoe hij zich voelde [“.] Het was een soort openbaring. Hij had zich, zo dicht bij de dood, nog nooit zo levend gevoeld. Er waren momenten in zijn leven geweest waarop hij de nabijheid van de dood had gevoeld, zoals die keer dat een andere auto in volle vaart achter een scherpe bocht vandaan kwam en hem nét niet frontaal raakte. Op die dag had hij met dat gevoel geleefd, toen hij de dood in de ogen had gezien [“.] moment na moment na moment, drie uur of nog langer [“.] De strijd was [“.] een staat van opperst mentaal en fysiek bewustzijn. In die uren, daar op straat, was hij niet Shawn Nelson, hij had geen band met de buitenwereld, geen rekeningen die betaald moesten worden, geen emotionele banden, niets. Hij was alleen een mens die van de ene nanoseconde tot de volgende in leven bleef en de ene ademteug na de andere nam, in het volle bewustzijn dat elke ademtocht zijn laatste kon zijn. Hij had het gevoel dat hij nooit meer de oude zou worden.10
Adolf Hitler was ook veranderd door zijn oorlogservaringen en had het licht gezien. In Mein Kampf vertelt hij hoe het aanvankelijke enthousiasme van de soldaten kort na de aankomst van zijn eenheid bij de frontlinie omsloeg in angst, waartegen elke soldaat een genadeloze innerlijke oorlog moest voeren, waarbij ze hun zenuwen tot het uiterste moesten inspannen om er niet door overweldigd te kantoorruimte huren rotterdam worden. Hitler zegt dat hij die innerlijke oorlog in de winter van i915-’16 won. ‘Eindelijk,’ schrijft hij, ‘was mijn wil de onbetwiste meester [“.] Ik was nu kalm en vastberaden. En dat bleef zo. Nu kon het Noodlot met de ultieme beproevingen komen, zonder dat mijn zenuwen of mijn rede het zouden begeven.

Sociale en politieke processen

Gerelateerde afbeelding

Op 7 januari 2015 hebben moslimfanatici verscheidene medewerkers van het Franse tijdschrift Charlie Hebdo afgeslacht omdat het blad karikaturen van de profeet Mohammed had gepubliceerd. In de dagen daarna hebben veel moslimorganisaties de aanslag veroordeeld, maar sommige konden de verleiding niet weerstaan om daar een ‘maar’ aan toe te voegen. Het Egyptische syndicaat van journalisten bijvoorbeeld keurde het geweld van de terroristen af, maar hekelde in één adem door het tijdschrift, omdat dat ‘de gevoelens van miljoenen moslims over de hele wereld had gekwetst’.2 Let wel, het syndicaat hekelde het tijdschrift niet omdat het tegen Gods wil was ingegaan. Dat noemen we nou vooruitgang.
Onze gevoelens geven niet alleen ons privéleven zin, maar ook allerlei sociale en politieke processen. Als we willen weten wie het land moet regeren, wat voor buitenlandbeleid er gevoerd moet worden en wat voor economische maatregelen er nodig zijn, zoeken we de antwoorden niet op in heilige boeken. We luisteren ook niet naar de paus of de raad van Nobelprijswinnaars. In plaats daarvan houden we in de meeste landen democratische verkiezingen en vragen we het volk om zijn mening. We geloven dat de kiezer het beste kantoorruimte huren almere weet wat goed voor hem is en dat de vrije keuzes van individuele mensen het ultieme politieke gezag vormen. Maar hoe weten de kiezers wat ze moet stemmen? In theorie moeten ze te rade gaan bij hun diepste gevoelens en daarnaar luisteren. Dat is niet altijd even makkelijk. Om in contact te komen met mijn gevoel moet ik de loze propagandakreten wegfilteren, de eindeloze leugens van gewetenloze politici, de storende ruis die wordt opgewekt door slimme spindoctors en de geleerde opinie van ingehuurde deskundologen. Al dat lawaai moet ik negeren en ik moet uitsluitend luisteren naar de authentieke stem van mijn innerlijk. En dan fluistert mijn authentieke innerlijk mij in: ‘Stem Cameron’ of ‘Stem Modi’ of ‘Stem Clinton’, of wie dan ook, en dan zet ik bij die naam een kruisje op het stembiljet, en zo komen we te weten wie het land moet regeren. In de kantoorruimte huren amsterdam middeleeuwen zou dit beschouwd worden als de ultieme waanzin. De vluchtige gevoelens van het domme plebs waren immers geen degelijke basis voor belangrijke politieke beslissingen. Toen Engeland werd verscheurd door de Rozenoorlogen kwam niemand op het idee om het conflict te beëindigen via een nationaal referendum, waarin elke boer en barmeid een stem kon uitbrengen op Lancaster of York. En toen paus Urbanus II de Eerste Kruistocht gelastte, beweerde hij niet dat dit de wil van het volk was. Het was Gods wil. Politiek gezag kwam van boven, uit de hemel, het rees niet op vanuit het innerlijk van een zooitje stervelingen.

Chinese rivierdolfijn

Gerelateerde afbeelding

Meer dan een miljoen mensen moesten verkassen en honderden diersoorten raakten bedreigd. Het schijnt dat de dam rechtstreeks verantwoordelijk was voor het uitsterven van de Chinese rivierdolfijn. Het maakt niet uit wat je persoonlijk
van Meer dan een miljoen mensen moesten verkassen en honderden diersoorten raakten bedreigd. Het schijnt dat de dam rechtstreeks verantwoordelijk was voor het uitsterven van de Chinese rivierdolfijn. Het maakt niet uit wat je persoonlijk van de Drieklovendam vindt, maar het is duidelijk dat de aanleg ervan kantoor huren almere eerder een ethische dan een zuiver wetenschappelijke aangelegenheid was. Niet één natuurkundig experiment, economisch model of wiskundige berekening kan bepalen of het opwekken van duizenden megawatts aan stroom, waaraan miljarden yuans worden verdiend, opweegt tegen het redden van een oeroude pagode of de Chinese rivierdolfijn. China kan dus niet puur en alleen functioneren vanuit wetenschappelijke theorieën. Het heeft ook iets van religie of ideologie nodig. Anderen beweren het tegendeel en zeggen dat wetenschap en religie totaal afzonderlijke gebieden zijn. De wetenschap onderzoekt feiten, religie gaat over waarden, en daar bestaat geen enkel verband tussen. Religies hebben niets te zeggen over wetenschappelijke feiten en de wetenschap moet haar mond houden over religieuze opvattingen. Als de paus gelooft dat al het leven heilig is en dat abortus dus een doodzonde is, kunnen biologen die bewering staven noch weerleggen. Privé kan elke bioloog het met de paus oneens zijn zoveel hij maar wil, maar als wetenschapper kan hij dat strijdperk niet betreden. Deze benadering klinkt misschien verstandig, maar ze gaat uit van een verkeerd begrip van het fenomeen religie. De wetenschap houdt zich inderdaad alleen met feiten bezig, maar religies beperken zich nooit tot ethische oordelen. Religies kunnen geen praktische richtlijnen kantoor huren amsterdam geven zonder feitelijke uitspraken te doen en daarin kunnen ze makkelijk botsen met de wetenschap. De belangrijkste onderdelen van veel religieuze dogma’s zijn niet hun ethische principes, maar feitelijke uitspraken als ‘God bestaat’, ‘de ziel wordt in het hiernamaals gestraft voor zijn zonden’, ‘de Bijbel is door een godheid geschreven en niet door mensen’ of ‘de paus heeft altijd gelijk’. Dat zijn allemaal feitelijke beweringen. De meest verhitte religieuze discussies en veel conflicten tussen wetenschap en religie draaien om dergelijke feitelijke beweringen, en niet om ethische oordelen. vindt, maar het is duidelijk dat de aanleg ervan eerder een ethische dan een zuiver wetenschappelijke aangelegenheid was. Niet één natuurkundig experiment, economisch model of wiskundige berekening kan bepalen of het opwekken van duizenden megawatts aan stroom, waaraan miljarden yuans worden verdiend, opweegt tegen het redden van een oeroude pagode of de Chinese rivierdolfijn. China kan dus niet puur en alleen functioneren vanuit wetenschappelijke theorieën. Het heeft ook iets van religie of ideologie nodig. Anderen beweren het tegendeel en zeggen dat wetenschap en religie totaal afzonderlijke gebieden zijn. De wetenschap onderzoekt feiten, religie gaat over waarden, en daar bestaat geen enkel verband tussen. Religies hebben niets te zeggen over wetenschappelijke feiten en de wetenschap moet haar mond houden over religieuze opvattingen. Als de paus gelooft dat al het leven heilig is en dat abortus dus een doodzonde is, kunnen biologen die bewering staven noch weerleggen. Privé kan elke bioloog het met de paus oneens zijn zoveel hij maar wil, maar als wetenschapper kan hij dat strijdperk niet betreden. Deze benadering klinkt misschien verstandig, maar ze gaat uit van een verkeerd begrip van het fenomeen religie. De wetenschap houdt zich inderdaad alleen met feiten bezig, maar religies beperken zich nooit tot ethische oordelen. Religies kunnen geen praktische richtlijnen geven zonder feitelijke uitspraken te doen en daarin kunnen ze makkelijk botsen met de wetenschap. De belangrijkste onderdelen van veel religieuze dogma’s zijn niet hun ethische principes, maar feitelijke uitspraken als ‘God bestaat’, ‘de ziel wordt in het hiernamaals gestraft voor zijn zonden’, ‘de Bijbel is door een godheid geschreven en niet door mensen’ of ‘de paus heeft altijd gelijk’. Dat zijn allemaal feitelijke beweringen. De meest verhitte religieuze discussies en veel conflicten tussen wetenschap en religie draaien om dergelijke feitelijke beweringen, en niet om ethische oordelen.

Collectieve boerderijen

Gerelateerde afbeelding

Intussen bereikten de enthousiaste berichten over het Chinese landbouwwonder de rest van de wereld. Julius Nyerere, de idealistische president van Tanzania, was diep onder de indruk van het Chinese succes en besloot collectieve boerderijen naar Chinees model in te voeren om de Tanzaniaanse landbouw te moderniseren. Toen de boeren zich tegen het plan kantten, stuurde Nyerere het leger en de politie het land in om traditionele dorpen te verwoesten en honderdduizenden boeren met geweld naar de nieuwe collectieve boerderijen over te brengen. Deze boerderijen werden in de regeringspropaganda afgeschilderd als miniatuurparadijsjes, maar ze bestonden voor een kantoor huren nijmegen groot deel alleen in overheidsdocumenten. De protocollen en rapporten die werden opgesteld in de hoofdstad Dar es Salaam vermeldden dat de bewoners van dit of dat dorp op die en die datum naar deze of gene boerderij waren verplaatst. Maar toen de dorpelingen hun bestemming bereikten, troffen ze daar helemaal niets aan. Geen huizen, geen akkers, geen werktuigen. Desondanks brachten ambtenaren aan elkaar en aan president Nyerere verslag uit over grote successen. En dat terwijl Tanzania in nog geen tien jaar tijd van de grootste voedselexporteur van Afrika veranderde in een land dat alleen nog maar voedsel importeerde en zichzelf niet zonder hulp van buitenaf kon voeden. In 1979 woonde negentig procent van de Tanzaniaanse boeren op collectieve boerderijen, maar ze genereerden maar vijf procent van de agrarische opbrengsten van het land.4 De geschiedenis van het schrift wemelt van dit soort ongelukjes, maar de voordelen van een efficiënter bestuur waren meestal groter kantoor huren rotterdam dan de kosten, in elk geval voor de regering. Geen enkele heerser kon de verleiding weerstaan om de werkelijkheid een beetje schriftelijk geweld aan te doen en als daar rampen uit voortkwamen, leek de beste remedie het schrijven van nog volumineuzere memo’s en nog meer regels, verordeningen en bevelen.

Een bijenzwerm

Gerelateerde afbeelding

Een bijenzwerm is tot veel meer in staat dan één vlinder, maar dat wil nog niet zeggen dat een bij daarmee ook heiliger is dan een vlinder. De Roemeense communistische partij wist de ongeorganiseerde Roemeense bevolking met succes te overheersen. Was het leven van een partijlid dan ook verhevener dan het leven van een gewone burger? Mensen kunnen veel effectiever samenwerken dan chimpansees en daarom sturen mensen ruimteschepen naar de maan, terwijl chimpansees stenen naar dierentuinbezoekers gooien. Wil dat zeggen dat mensen superieure wezens zijn? Misschien wel. Dat hangt af van de reden waardoor mensen zo goed kunnen samenwerken. Waarom kunnen alleen mensen zulke grote, complexe sociale kantoorruimte huren almere systemen vormen? Bij de meeste sociale zoogdieren, zoals chimpansees, wolven en dolfijnen, is sociale samenwerking afhankelijk van persoonlijke verbintenissen. Chimpansees gaan pas samen op jacht als ze elkaar goed hebben leren kennen en een sociale hiërarchie hebben gevormd. Chimpansees besteden dus veel tijd aan sociale interactie en machtsstrijd. Als twee vreemde chimpansees elkaar ontmoeten, kunnen ze meestal niet samenwerken, maar gaan ze tegen elkaar schreeuwen, ze gaan vechten, of ze gaan er zo snel mogelijk vandoor. Bij dwergchimpansees, ook wel bekend als bonobo’s, gaat het ietsje anders. Bonobo’s gebruiken vaak seks om spanningen weg te werken en sociale banden aan te knopen. Het zal niemand verbazen dat homoseksuele handelingen daarbij erg vaak voorkomen. Als twee groepen bonobo’s elkaar voor het eerst tegenkomen, vertonen ze in eerste instantie angstig en vijandig gedrag en schalt het gebrul en gegil door het oerwoud. Maar binnen de kortste keren begeven de vrouwtjes van de ene groep zich in het niemandsland en kantoorruimte huren amsterdam nodigen ze de vreemdelingen uit om te vrijen in plaats van te vechten. Die uitnodiging wordt meestal geaccepteerd en binnen een paar minuten ligt het bijna-slagveld vol bonobo’s die het op alle mogelijke manieren met elkaar doen, tot en met ondersteboven hangend in een boom.

De biologie

Gerelateerde afbeelding

Daarom is het idee van een ziel in de evolutietheorie niet haalbaar, tenminste niet als we met ‘ziel’ iets bedoelen wat ondeelbaar, onveranderlijk en potentieel eeuwig is. Zo’n entiteit kan met geen mogelijkheid ontstaan uit geleidelijke evolutie. Natuurlijke selectie kon tot een menselijk oog leiden omdat het oog onderdelen heeft. Maar de ziel heeft geen onderdelen. Als de sapiensziel stap voor stap is geëvolueerd uit die van Homo erectus, wat waren dat dan precies voor stappen? Is er een deel van de ziel dat bij sapiens ontwikkelder is dan bij erectus? Maar de ziel heeft geen delen. Je zou kunnen conference room almere aanvoeren dat de menselijke ziel niet geëvolueerd is, maar op een mooie dag ineens in zijn volle glorie is verschenen. Maar wanneer was die mooie dag dan precies? Als je goed naar de evolutie van de mens kijkt, is het gênant lastig om zo’n moment te vinden. Iedere mens die ooit heeft bestaan is voortgekomen uit een vrouwelijke eicel die werd geinsemineerd door een mannelijke zaadcel. Probeer je de eerste baby met een ziel eens voor te stellen. Die baby leek in alles op haar moeder en vader, behalve dan dat ze een ziel had en zij niet. Onze biologische kennis kan makkelijk de geboorte verklaren van een baby met een hoornvlies dat iets boller was dan dat van haar ouders. Daarvoor is een kleine mutatie in één enkel gen genoeg. Maar de biologie kan niet verklaren hoe er een baby met een eeuwige ziel geboren kan worden uit ouders die niets hadden wat ook maar in de verste verte op een ziel leek. Is een enkele mutatie, of zelfs een samenspel van verscheidene mutaties, genoeg om een dier een essentie te geven die bestand is tegen alle mogelijke veranderingen, zelfs de dood? Het bestaan van de ziel is dus niet in overeenstemming te brengen met de evolutietheorie. Evolutie betekent verandering en is per definitie niet in staat om eeuwigdurende entiteiten te produceren. Vanuit evolutionair perspectief is het enige wat conference room amsterdam nog een beetje op een menselijke essentie lijkt ons DNA, en de DNA-molecule is een vehikel voor mutaties en niet de zetel van de eeuwigheid. Dit is een angstaanjagende gedachte voor grote groepen mensen, die liever de evolutietheorie verwerpen dan hun ziel op te geven.

Voorvaderlijke behoeften

Gerelateerde afbeelding

De Bijbel, met zijn geloof in de speciale status van de mens, was een van de nevenproducten van de agrarische revolutie, die een nieuwe fase in de betrekkingen tussen mens en dier inluidde. De opkomst van het boerenbedrijf zette nieuwe golven van massasterfte in gang, maar wat nog belangrijker is, is dat er een compleet nieuwe levensvorm op aarde ontstond: het gedomesticeerde dier. In eerste instantie was dat geen wereldschokkende ontwikkeling, aangezien de mens nog geen twintig soorten zoogdieren en vogels wist te domesticeren naast de talloze duizenden soorten die ‘wild’ bleven. Maar in de loop der eeuwen werden deze nieuwe co-working space almere diersoorten steeds belangrijker. Tegenwoordig zijn meer dan negentig procent van alle grote dieren gedomesticeerde exemplaren. Helaas betaalden gedomesticeerde soorten een hoge prijs voor hun ongeëvenaarde collectieve succes in de vorm van individueel leed op een ongekende schaal. Het dierenrijk heeft miljoenen jaren allerlei soorten pijn en ellende meegemaakt, maar de agrarische revolutie genereerde compleet nieuwe vormen van leed die mettertijd alleen maar erger werden. Op het eerste oog lijken gedomesticeerde dieren misschien veel beter af dan hun wilde neven en voorouders. Wilde zwijnen zijn de hele dag op zoek naar eten, water en schuilplaatsen, en worden continu bedreigd door leeuwen, parasieten en overstromingen. Gedomesticeerde varkens krijgen hun eten, water en onderdak daarentegen van co-working space amsterdam mensen, die ook hun ziekten behandelen en hen beschermen tegen roofdieren en natuurrampen. Het is natuurlijk wel zo dat de meeste varkens vroeg oflaat in het slachthuis belanden, maar maakt dat hun lot zwaarder dan dat van wilde zwijnen? Is het beter om opgevreten te worden door een leeuw dan geslacht te worden door een mens? Zijn krokodillentanden minder dodelijk dan stalen messen? Wat het lot van gedomesticeerde boerderijdieren vooral zo wreed maakt is niet de manier waarop ze sterven, maar de manier waarop ze leven. De leefomstandigheden van boerderijdieren zijn van de oudheid tot de huidige tijd bepaald door twee tegenstrijdige factoren: de wensen van de mens en de behoeften van het dier. Mensen fokken varkens voor het vlees, maar voor een gestage vleesvoorraad moeten ze zorgen dat de varkens blijven leven en zich voortplanten. In theorie zou dat de dieren moeten beschermen tegen extreme vormen van wreedheid. Als een boer niet goed voor zijn varkens zorgde, zouden ze al snel sterven, zonder nageslacht te produceren, en de boer zou verhongeren.

Het Igbo-volk

Gerelateerde afbeelding

In het verleden werden de meeste goden niet beschouwd als almachtig, maar eerder als wezens met supervermogens, zoals het vermogen om levende wezens te ontwerpen en te creëren, om hun eigen lichaam
te transformeren, om de wereld om hen heen en het weer naar hun hand te zetten, om gedachten te lezen en op afstand te communiceren, om zich met zeer hoge snelheid te verplaatsen en natuurlijk om niet dood te gaan en eindeloos door te leven. Mensen zijn nu druk bezig zich al die vermogens eigen kantoorruimte huren nijmegen te maken, plus nog wat extra’s hier en daar. Bepaalde vermogens die duizenden jaren lang als goddelijk werden beschouwd, zijn tegenwoordig zo doodgewoon dat we er nauwelijks nog bij stilstaan. De gemiddelde mens reist en communiceert nu makkelijker en over grotere afstanden dan de Griekse, hindoeïstische of Afrikaanse goden van weleer. Het Igbo-volk in Nigeria gelooft bijvoorbeeld dat de schepper Chukwu in eerste instantie van plan was om mensen onsterfelijk te maken. Hij stuurde een hond naar de mensen met de boodschap dat ze overledenen met as moesten bestuiven en dat het lichaam dan weer tot leven zou komen. Helaas werd de hond moe en treuzelde hij onderweg nogal. De ongeduldige Chukwu stuurde toen een schaap en vertelde het beest dat ze haast moest maken met deze belangrijke boodschap. Jammer genoeg was het schaap zo buiten adem toen ze aankwam dat ze de kantoorruimte huren rotterdam instructies verhaspelde en de mensen vertelde dat ze hun doden moesten begraven, waarmee de dood permanent werd. En dat is waarom wij mensen tot de dag van vandaag moeten sterven. Had Chukwu nu maar een Twitteraccount gehad in plaats van zijn boodschap te moeten doorgeven via slome honden of domme schapen! In de eerste boerengemeenschappen hadden veel religies verbazend weinig interesse voor metafysische vraagstukken en het leven na de dood. Ze richtten zich vooral op de bijzonder aardse vraag hoe de landbouwopbrengst vergroot kon worden. In het Oude Testament rept God letterlijk nooit van beloningen of straffen in het hiernamaals. Wat hij tegen het volk van Israël zegt, is: ‘Zo gij naarstiglijk zult horen naar Mijn geboden, die Ik u heden gebiede [ …] zo zal Ik den regen uws lands geven te zijner tijd [ … ] opdat gij uw koren, en uw most, en uw olie inzamelt. En Ik zal kruid geven op uw veld voor uw beesten; en gij zult eten en verzadigd worden.

Heilig verklaard

Afbeeldingsresultaat voor site:ilocate.nl

In het verleden werd het leven zelf niet heilig verklaard door religies en ideologieën. Die zagen altijd iets wat heiliger was dan het aardse bestaan en stelden zich daarom tamelijk tolerant op tegenover de dood. Sommige waren zelfs ronduit dol op Magere Hein. Volgens het christendom, de islam en het hindoeïsme lag de zin van ons bestaan besloten in ons leven na de dood en dus beschouwden ze de dood als een cruciaal, positief iets. Mensen stierven omdat God het zo wilde en hun stervensuur was een heilige, metafysische ervaring vol diepe betekenis. Als een mens op het punt stond zijn laatste adem uit te blazen was dat het moment om er priesters, rabbi’s en sjamanen bij te roepen, om de rekening van iemands leven op te maken en om zijn ware rol in het universum te aanvaarden. Probeer je het christendom, de islam of het hindoeïsme maar eens voor te stellen in een wereld zonder dood, die tegelijk een wereld zonder hemel, hel of reïncarnatie zou zijn. De moderne wetenschap en de moderne cultuur kijken heel kantoorruimte huren almere anders tegen leven en dood aan. Ze zien de dood niet als een metafysisch mysterie en zeker niet als iets waarin de zin van het leven besloten ligt. Voor moderne mensen is de dood eerder een technisch probleem dat we kunnen en moeten oplossen. Hoe sterven mensen precies? In middeleeuwse sprookjes werd de Dood afgeschilderd als een figuur in een zwarte mantel met een grote zeis in zijn hand. Een mens leidt zijn leven, altijd bezig met dit en dat, rennend van hot naar her, en ineens verschijnt Magere Hein, die hem met een benige vinger op de schouder tikt en zegt: ‘Kom!’ En de man smeekt: ‘Nee, alstublieft, wacht nog één jaar, een maand, een dag!’ Maar de man in de mantel sist: ‘Nee! Het is NU je tijd.’ En dan sterven we.
5. Magere Hein als personificatie van de Dood in de middeleeuwse kunst.
In werkelijkheid sterven mensen echter niet omdat een figuur in een zwarte mantel ze op de schouder tikt of omdat God het wil, of omdat onze sterfelijkheid een essentieel onderdeel is van een of ander groot kosmisch plan. Mensen sterven altijd door een technisch mankement. Het hart pompt geen bloed meer rond. De hoofdslagader is verstopt door vettige ophopingen. Kankercellen verspreiden zich in de lever. Ziektekiemen vermenigvuldigen kantoorruimte huren amsterdam zich in de longen. En wat veroorzaakt al die technische problemen? Andere technische problemen.

Fase 2: ontwikkelingsfase

Gerelateerde afbeelding

Pas als de eerste fase van het besluitvormingsproces is afgesloten met een duidelijke en zo volledig mogelijke probleemstelling, kan de vraag aan de orde komen wat er zoal gedaan oplossingsmogelijkheden kan worden om het probleem tot oplossing te brengen. Er moeten dan oplossingsmogelijkheden of alternatieven ontwikkeld worden. In deze fase worden bijvoorbeeld door brainstorming zoveel mogelijk verschillende voorstellen voor een oplossing gevraagd aan de betrokken medewerkers van de organisatie. In een aantal gevallen zal dit niet zo moeilijk zijn. In sommige gevallen is het probleem inderdaad niet nieuw en is al eerder met succes een oplossing gevonden en toegepast. In veel gevallen worden beslissers echter met nieuwe problemen geconfronteerd en moeten nieuwe oplossingen worden ontwikkeld. Dan wordt in het bijzonder een beroep gedaan op het creatieve vermogen van de organisatie.
creativiteit Er kunnen nogal wat invloeden zijn die de creativiteit belemmeren, denk bijvoorbeeld aan al heel lang gevolgde werkwijzen of aan een autoritaire chef die het toch altijd beter meent te weten. Wil creativiteit tot ontwikkeling komen, dan is een eerste vereiste dat er in elk geval een ‘open sfeer’ heerst, waarin tot een vrije uitwisseling van gedachten kan worden gekomen (zie ook paragraaf S.S ). Ook is het oppassen dat men zich niet vastlegt op het uitwerken van de aspecten van
maar een mogelijke co-working space almere oplossing, waarvoor bijvoorbeeld de chef vooraf al heeft gekozen of waarvoor iemand misschien een zekere (soms onbewuste) voorkeur beeft. Het verdient aanbeveling om de in deze fase opkomende ideeën schriftelijk vast te leggen, daarbij extra informatie te vergaren en deze bijvoorbeeld in werkgroepen verder te gaan uitwerken.
oncw1kkelingsfase In fase 2, de ontwikkelingsfase, wordt dus gericht gezocht naar oplossingen voor het (helder en duidelijk omschreven) probleem. Ook in deze fase kunnen twee activiteiten worden onderscheiden. Als eerste activiteit zal men meestal moeten zoeken naar mogelijke oplossingen. Zoeken heeft nadrukkelijk betrekking op het vinden van bestaande oplossingen. Men zoekt daarbij naar alternatieven die in het verleden gebruikt zijn voor de oplossing van een, misschien verwant, probleem. Wanneer geen kant-en-klare oplossing gevonden kan worden, kan men als tweede activiteit besluiten dan zelf maar een oplossing te gaan ontwerpen. Hierbij kan gekozen worden voor het zelf ontwikkelen van een volledig nieuwe oplossing. Daarnaast kan een reeds gebruikte oplossing aangepast worden om deze beter geschikt te maken voor het probleem, zoals dit zich op een gegeven moment voordoet in de organisatie. Voor het zoeken naar, of het zelf ontwikkelen van oplossingen dient wel de nodige tijd beschikbaar te zijn of gesteld te worden. Voorkomen moet worden dat een te snel doorlopen van deze fase leidt tot een slecht uitgewerkte oplossing. In de praktijk is gebleken dat men bij het zelf ontwikkelen van co-working space amsterdam oplossingen nogal ‘zuinig’ te werk gaat. Meestal wordt slechts één alternatief ontwikkeld. Het is echter raadzaam in deze fase diverse alternatieve oplossingen te ontwikkelen of te zoeken. Daarmee is het mogelijk in de volgende fase van het proces de verschillende pro’s en contra’s van de alternatieven tegen elkaar af te wegen, en de best mogelijke keuze te maken.